Ana Sayfa

ISSN 2149-7257 VARLIQ ÜÇ AYLIK TÜRK DİLİ, EDEBİYATI VE KÜLTÜRÜ DERGİSİ
Varlıq hakkında Yayın Kurulu Yazarlar için Son Sayı Arşiv Faydalı Bağlar İletişim

 

 

Varlıq (Varlık) Dergisi

İran devriminden hemen sonra 5 Mayıs 1979 yılında Tahran’da yayın hayatına başlayan Varlıq dergisi, İran’da yayımlanan ve günümüze kadar devam eden ilk ve tek Türkoloji dergisidir. Dergi, 2015 yılından itibaren aynı özelliklerle Ankara’da yayımlanarak İran’a ve çeşitli ülkelere gönderilmektedir.

 

Varlıq (Varlık) Dergisinin Kurucu Yayın Kurulu

2014 yılına kadar Prof. Dr. Cevat HEYET’in öncülüğünde ve baş editörlüğünde yayımlanan derginin kurucuları arasında Türk dili ve edebiyatı alanında faaliyet gösteren aydınlardan Prof. Dr. Hamit NUTKİ, Dr. Mehmet Ali FERZANE, Prof. Dr. Gulamhüseyin BEGDİLİ, Prof. Dr. Hamit MEHMETZADE, Hasan MECİDZADE “Savalan”, Kerim MEŞRUTEÇİ “Sönmez”, Timur PİRHÂŞİMİ, Aziz MUHSİNİ, Abdulkerim MENZURİ, Samet SERDARİNİYA, Ali KEMALİ ve Prof. Dr. Muhammet Taki ZEHTABİ yer almaktadır. Sonraki yıllarda Mir Hidayet HESARİ, İsmail HADİ, Büyük RESULOĞLU, Mehmet Rıza HEYET, Alirıza SARRAFİ, Hasan RAŞİDİ, İbrahim REFREF, Ekber AZAD, Hüseyin Muhammethani “Güneyli”, Haydar BAYAT, Tuğrul ATABAY, Muhammet Rıza GOÇİ, Dr. Muhammet Alim LEBİB ve İbrahim ARIKAN derginin yayın kurulunda yer almışlar. Üstat Muhammet Hüseyin ŞEHRİYAR ilk sayıdan ömrünün sonuna kadar derginin Şeref Üyesi olmuştur.
Derginin kuruluşunda büyük emeği geçen millî şair Bulut Karaçorlu SEHEND ise ilk sayı yayınlanmadan geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetmiştir.

Derginin 2015’ten itibaren başlayan ikinci döneminin genel yayın yönetmenliğini M. Rıza HEYET; dil editörlüğünü Prof. Dr. Gülsüm Killi YILMAZ (Rusça) ve Derya ERBİRSİN (İngilizce) yapmaktadır.

 

Derginin Adı ve Amacı

Varlıq adı, İran’da Türklerin varlığını inkâr politikasına karşılık Prof. Dr. Hamit Nutki tarafından önerilmiştir.
İsmail Bey Gaspıralı’nın “dilde, fikirde, işte birlik” düsturunu benimseyen Varlıq dergisi, İran’da Türk dili, edebiyatı ve kültürünün geliştirilmesini, standart Türk yazı dilinin tarihsel Batı Türkçesi temelinde yeniden oluşturulmasını, tahrif edilen Türk tarihinin objektif bir bakış açısıyla yeniden yazılmasını, Türklük bilincinin geliştirilmesini, Türklerin maddî ve manevî mirasının tanıtılmasını ve diğer Türk dil topluluklarıyla dil ve kültür bağlarının pekiştirilmesini amaçlamaktadır.

 

Derginin Dili

Türk ve Fars dillerinde yayımlanan derginin her sayısının ortalama yüzde sekseni Türkçe, yüzde yirmisi Farsçadır. Farsça yazıların muhatabı genellikle ana dilinde okuma yazması olmayan, fakat Türk dili, edebiyatı ve tarihine ilgi gösterenler ile Fars okuyuculardır. Derginin Farsça bölümünde genellikle Türklerin tarihi, dili ve kültürüyle ilgili asimilasyon politikaları doğrultusunda ileri sürülen iddialara yanıt niteliğinde bilimsel çalışmalar yer almaktadır. 
Derginin yayımlandığı ilk yıllarda Türkçeyi okumakta zorluk çeken okuyucular için her sayının sonuna Türkçe-Farsça bir sözlük bölümü eklenmiştir. Ayrıca ikinci dönem Varlıq dergisinde tüm ilmî makalelerin Türkçe, Farsça ve bazen İngilizce ve Rusça özeti verilmektedir.

 

Derginin İçeriği

Varlıq dergisi Türk dili, edebiyatı ve kültürü alanında yazılmış olan bilimsel makaleleri, İran Türkleri başta olmak üzere Türk Dünyasının toplumsal meseleleriyle ilgili çalışmaları, Türkçe şiir ve kısa hikâyeleri, Türklük bilimiyle ilgili kitapların tanıtım yazılarını içeren bir dergidir.

 

Derginin Diğer Faaliyetleri

Varlıq dergisi, yayın faaliyetinin yanı sıra, Türk dili ve bu dilin yazılışında İran’da kullanılan Arap harfli Türk alfabesinin standartlaşması için çeşitli toplantılar ve sempozyumlar düzenlemiş, sempozyum sonuçlarını ise hem basılı hem de dijital ortamda yayınlamıştır. Prof. Dr. Hamit Nutki’nin “Yazı Kâideleri veya İmlâ Kılavuzu” kitabında önerdiği kurallara göre düzenlenen ve diğer dergi ve yayınlarda da büyük ölçüde uygulanan Varlıq imlâsı, Haziran 2000 ve Eylül 2001 tarihlerinde Türkmen ve Kaşkay yazarlarının da katılımıyla Tahran’da düzenlenen iki sempozyumda karara bağlanmıştır.
Dergi, aynı zamanda Türk dili, edebiyatı ve tarihiyle ilgili aşağıdaki kitapları neşretmiştir:

 

Varlıq Hakkında Hazırlanmış Tezler

 

Varlık Dergisi ve Türkçenin Varlığı İçin Türkoloji Günü

Ankara Üniversitesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü’nün 5 Mayıs 2011’de düzenlediği ve çeşitli üniversitelerden Türkologların da davet edildiği “I. Türkoloji Günü” adlı sempozyumda, Varlıq dergisinin ilk sayısının çıktığı 5 Mayıs günü “Türkoloji Günü” olarak ilân edilmiş ve her yıl mayıs ayının ilk haftasında “Türkçe’nin Varlığı İçin Türkoloji Günü” toplantıları çerçevesinde ilmî-akademik sempozyumlar düzenlenmektedir.

 

 

Varlıq twitterVarlıq facebook


Google Varlıq içinde ara:

Tomurcuk Çocuk Dergisi

İran’da ana dilinde eğitim almaktan mahrum olan Türk çocuklara dillerine ve kültürlerine dair bilgiler sunan Tomurcuk Dergisi, Merhum Prof. Dr. Cevat Heyet’in çocuklara hediyesi olarak her üç ayda bir yayımlanıyor.

 

20. yüzyıl Türklüğü için Prof.Dr. Cevat Heyet Bey’in Varlıq dergisinin değer ve etkisi, ancak İsmail Bey Gaspıralı’nın Tercüman’ının değer ve etkisi ile karşılaştırılabilir. Varlıq, İran ülkesinde bir Türk varlığının dil, edebiyat, kültür ve tarih olarak var olduğunun bundan 40 yıl önce resmîleştirildiğinin delilidir.